یدمستودع"یدامانی یا یدضمانی؟

ودیعه جزآندسته از عقود معینی است که از اصول فقهی استخراج وبراساس ماده 607 فانون مدنی چنین استنباط گردیده است:ودیعه عقدی است که بموجب آن یک نفرمال خودرا به دیگری

می سپارد برای آنکه آن رامجانا نگاه دارد.ودیعه گذار را مودع وودیعه گیر رامستودع یاامین می گویند.

 

پس برداشت این است که ودیعه گیر فردی است امین ویدامانی اوثابت شده است.(براساس ظاهر ماده فوق)ماده 612 ق.م تعهدات ووظایف امین رابه شرح زیر برمی شمارد :

امین بایدمال ودیعه رابطوری که مالک مقرر نموده حفظ کندواگرترتیبی تعیین نشده باشد آن رابطوری که نسبت به آن مال متعارف است حفظ کندوالا ضامن است.

حفاظت متعارف یعنی آنکه مال ودیعه گرفته شده رابراساس قیمت واهمیت وحساسیتهای لازم درنگهداری را فرد امانت گیر رعایت ولحاظ نماید ماننداینکه:درگرفتن ودیعه کیسه طلا یا جواهر گاوصندوق یا وسائلی ازاین قبیل مورد استفاده قرارگیرند نه اینکه طلارا درروی میز وبدون استتار رها نماید.

بسیاری از حقوقدانان معتقدند امانتدار بودن مستودع منافاتی با ضامن بودن ایشان نمی کند ومودع می تواند حتی شرط ضامن بودن را درعقدبراساس ماده 10ق.م و190 همان قانون که سلامت عقدرا اشاره می کند بنماید.یدضمانی فرد ودیعه گیر مانند یدضمانی بانکها درمقابل سپرده مشتریانشان است .یعنی سپرده گذاروجه یا وجوه متمرکز خویش را نزد بانک محال علیه بعنوان ودیعه ائی که بانک مذکورآنرابه امانت پذیرفته وضمانت استرداد عین یا مثل آنرا به مودع داده است.

رای شماره261-6/2/1329 شعبه 6 دیوانعالی کشور می گوید:

"بانک را نمی توان امین باصطلاح قانون مدنی محسوب داشت وصرف احراز عدم سوقصد وتفریط وتعدی اوراموجب عدم مسولیت اودانست بلکه درمورددعوای کسی به مطالبه وجهی که بانک اشتباها براثرامضای جعلی اوپرداخته دادگاه بایستی بادرنظرگرفتن مقررات بانکی وموافقتنامه های تنظیمی درحدوداساسنامه دعوی رافصل نماید."

درآخرآنکه ودیعه عقدی است جائزوبرای طرفین خیارات مندرج درقانون مدنی یا سائر شروطوخیارات شرط شده دراین عقدقابلیت اجرا وفسخ دارد.